Van klare lijn naar Grand Adventure – de ontwikkeling van de tekenstijl van Henk Kuijpers
Wanneer je het werk van Henk Kuijpers over een periode van vijftig jaar bekijkt, valt vooral op hoe langzaam en geleidelijk zijn tekenstijl is veranderd. De Franka uit Het Misdaadmuseum, het eerste verhaal dat in 1974 in Pep verscheen, is duidelijk hetzelfde personage als de Franka uit Klifhanger uit 2024. Toch is de manier waarop Kuijpers haar tekent in die vijftig jaar sterk veranderd. Zijn stijl heeft daarbij nooit een complete ommezwaai gemaakt. Hij heeft niet opeens een totaal andere manier van tekenen gekozen. In plaats daarvan is hij steeds verder gegaan met de stijl die hij al had. De lijnen werden zekerder, de figuren anatomisch beter, de decors uitgebreider en het perspectief ingewikkelder. Ook auto's, gebouwen, interieurs en allerlei kleine voorwerpen kregen steeds meer aandacht. Daardoor is de ontwikkeling van Kuijpers vooral een verhaal van steeds verdergaande verfijning. De Koninklijke Bibliotheek wijst juist op die opvallende detaillering van decors en voertuigen als een van de kenmerken van de reeks.
De jonge Kuijpers werd sterk beïnvloed door de Belgische strip. Hij las Robbedoes en Kuifje en raakte volgens zijn eigen website in de ban van de Belgische strip en de klare lijn. Dat zie je goed terug in de eerste Franka-verhalen. Vooral Het Misdaadmuseum heeft nog duidelijk de kenmerken van een jonge tekenaar die zoekt naar een eigen vorm. De figuren zijn beweeglijk en expressief, maar ook wat karikaturaler dan later. Franka's gezicht is eenvoudiger getekend en haar lichaamsverhoudingen liggen nog niet zo vast als in de latere albums. Ook de achtergronden zijn meestal vrij eenvoudig. Ze vertellen vooral waar de scène zich afspeelt en wat er op dat moment nodig is voor het verhaal. Dat is niet vreemd. Kuijpers was nog maar net professioneel bezig en de strip verscheen in een tijdschrift, waar een verhaal vooral duidelijk en vlot leesbaar moest zijn.
In Het Misdaadmuseum is bovendien goed te zien dat Franka aanvankelijk nog niet helemaal de Franka is die we later leren kennen. Ze is oorspronkelijk een personage binnen het verhaal en niet meteen de volledig uitgewerkte avonturierster die de reeks uiteindelijk zou dragen. Dat heeft ook gevolgen voor haar uiterlijk. Kuijpers is op dat moment nog bezig uit te vinden hoe zijn personages eruit moeten zien en hoe ze zich moeten bewegen. In Het Meesterwerk, het tweede album, wordt al duidelijker dat Franka de centrale figuur gaat worden. Haar uiterlijk wordt herkenbaarder en haar houding krijgt meer persoonlijkheid. Je ziet hier eigenlijk twee ontwikkelingen tegelijk: Kuijpers wordt een betere tekenaar en Franka wordt een duidelijker personage.
Dat wordt vooral interessant wanneer je Het Meesterwerk vergelijkt met bijvoorbeeld De Wraak van het Vrachtschip. In dat laatste verhaal is de wereld waarin Franka rondloopt al veel uitgebreider uitgewerkt. De personages zijn niet langer het enige waar de tekenaar zijn aandacht aan besteedt. Ook auto's, schepen, gebouwen en havens krijgen een steeds belangrijkere plaats. De achtergrond begint daardoor langzaam van decor in een volwaardige omgeving te veranderen. Dat is een ontwikkeling die in de eerste albums al begint, maar in de verhalen uit de jaren tachtig steeds duidelijker wordt.
Een van de belangrijkste veranderingen is de verschuiving van een meer karikaturale stijl naar een stijl die steeds realistischer wordt. Kuijpers laat de karikatuur daarbij nooit helemaal los. Franka blijft een stripfiguur en geen fotorealistische vrouw. Wel worden haar lichaamsverhoudingen steeds overtuigender. Schouders, armen, benen, handen en voeten worden natuurlijker getekend en bewegingen worden geloofwaardiger. In De Wraak van het Vrachtschip zie je dat al veel sterker dan in Het Misdaadmuseum. Franka kan rennen, klimmen, bukken en zich over allerlei obstakels bewegen zonder dat haar lichaam onnatuurlijk lijkt. Kuijpers tekent haar steeds minder als een figuur die een bepaalde houding aanneemt en steeds meer als een lichaam dat zich werkelijk in een ruimte bevindt.
Die ontwikkeling wordt nog duidelijker in De Tanden van de Draak en het vervolg De Ondergang van de Donderdraak. De verhalen worden groter en vragen daardoor ook om grotere en ingewikkeldere tekeningen. Er zijn meer locaties, meer personages en meer actie. Kuijpers moet de personages vanuit allerlei richtingen en in allerlei situaties kunnen tekenen. De tekeningen krijgen daardoor een groter gevoel van ruimte. Waar een vroege Franka-pagina vaak draait om de handeling zelf, wordt in deze albums steeds belangrijker waar die handeling precies plaatsvindt.
Ook de gezichten worden in de loop van de jaren verfijnder. In Het Misdaadmuseum heeft Franka nog vrij grote en duidelijk getekende gelaatstrekken. Later worden haar ogen, neus, mond en kaak subtieler in het gezicht verwerkt. Daardoor kan Kuijpers emoties steeds kleiner en natuurlijker aangeven. In De Blauwe Venus is dat bijvoorbeeld goed te zien. Franka hoeft niet altijd een heel uitgesproken stripgezicht te trekken om te laten zien wat ze denkt. Een blik, een lichte verandering in haar mond of de richting waarin ze kijkt, kan al genoeg zijn. Dat is een teken dat Kuijpers zijn personage steeds beter beheerst.
De lijnvoering ontwikkelt zich op een vergelijkbare manier. In het vroege werk is al duidelijk dat Kuijpers een goede controle over de pen heeft, maar zijn lijnen zijn soms nog wat zoekend. In de loop van de jaren worden ze vloeiender en zelfverzekerder. Dat verschil wordt vooral duidelijk wanneer je een vroege pagina uit Het Misdaadmuseum naast een pagina uit De Blauwe Venus legt. In het vroege werk lijkt de lijn nog regelmatig te zoeken naar de juiste vorm. In het latere werk lijkt bijna iedere lijn bewust geplaatst. Dat betekent niet dat de tekeningen eenvoudiger worden. Integendeel: ze bevatten veel meer details. Maar Kuijpers heeft geleerd die details met minder twijfel en meer controle te tekenen.
Daarmee verandert ook de functie van de lijn. In de vroege verhalen is de lijn vooral bedoeld om vormen duidelijk te maken. Later wordt hij ook gebruikt om diepte, materiaal en afstand aan te geven. Een zware contour kan een voorwerp op de voorgrond benadrukken, terwijl details in de verte fijner worden getekend. Hierdoor krijgt een plaat meer diepte zonder dat Kuijpers daarvoor allerlei ingewikkelde schaduweffecten nodig heeft. De helderheid van zijn oorspronkelijke stijl blijft daardoor behouden, ook wanneer de tekeningen steeds voller worden.
Misschien is de grootste verandering in zijn werk wel te zien in de achtergronden. In Het Misdaadmuseum en Het Meesterwerk zijn die meestal nog ondersteunend. Een gebouw of straat vertelt waar de personages zijn en meer hoeft het op dat moment niet te doen. In De Tanden van de Draak en vooral in de albums die daarna komen, wordt de omgeving steeds belangrijker. Een straat krijgt auto's, verkeersborden, lantaarnpalen, reclame, ramen, deuren en voorbijgangers. Een interieur staat vol meubels en andere voorwerpen. Een haven krijgt schepen, kranen, pakhuizen en allerlei kleine details. Daardoor ontstaat het gevoel dat de wereld van Franka al bestond voordat zij er binnenkwam.
Dat is een van de belangrijkste kenmerken van Kuijpers' volwassen stijl. In plaats van alleen een decor voor de personages te tekenen, probeert hij een complete omgeving neer te zetten. De Koninklijke Bibliotheek noemt de uitgebreide decors en voertuigen dan ook nadrukkelijk als kenmerkend voor Franka. Kuijpers heeft zelf uitgelegd dat hij veel documentatie gebruikt en locaties graag zelf bekijkt, omdat hij vindt dat je iets pas echt geloofwaardig kunt tekenen wanneer je weet hoe het er ter plaatse uitziet en aanvoelt.
Die werkwijze wordt steeds duidelijker in de albums waarin reizen en verschillende locaties een belangrijke rol spelen. De Vlucht van de Atlantis is daar een mooi voorbeeld van. Het verhaal biedt Kuijpers volop gelegenheid om schepen, havens, gebouwen en landschappen te tekenen. De omgeving is daarbij niet alleen iets wat achter Franka staat. Ze bepaalt voor een groot deel de sfeer van het verhaal. Een haven ziet er anders uit dan een woonwijk, een schip anders dan een auto en een oud gebouw anders dan een modern hotel. Door al die verschillen goed weer te geven, krijgt de lezer het gevoel dat Franka daadwerkelijk van plaats naar plaats reist.
Architectuur speelt hierin een steeds grotere rol. Kuijpers heeft duidelijk veel belangstelling voor gebouwen en stedelijke omgevingen. In De Blauwe Venus en De Vlucht van de Atlantis wordt bijvoorbeeld goed zichtbaar hoeveel aandacht hij besteedt aan de omgeving waarin de personages zich bewegen. Een gebouw is niet zomaar een gevel. Er zijn ramen, deuren, daklijnen, ornamenten en allerlei kleine onderdelen die samen bepalen wat voor soort gebouw het is. Daardoor kan de omgeving meteen een bepaalde tijd en plaats oproepen.
Dat brengt ons bij het perspectief. Naarmate de tekeningen ingewikkelder worden, wordt ook het gebruik van perspectief steeds ambitieuzer. In de vroege albums kijkt de lezer meestal vanuit betrekkelijk eenvoudige standpunten naar de actie. Later wordt de kijkhoek veel gevarieerder. De lezer kan vanaf straatniveau naar een gebouw kijken, van bovenaf op een plein neerkijken of vanuit een auto of kamer naar buiten kijken. Kuijpers bepaalt daardoor steeds bewuster waar de lezer zich bevindt.
Een album als De Tanden van de Draak laat al goed zien hoe belangrijk dat wordt wanneer een verhaal groter wordt. De lezer krijgt niet alleen de actie te zien, maar wordt steeds duidelijk gemaakt waar die actie zich afspeelt. In De Vlucht van de Atlantis wordt dat principe nog verder uitgebouwd. Schepen, havens en grote overzichtsbeelden vragen om een veel nauwkeuriger perspectief dan een eenvoudige kamer of straat. De tekenaar moet niet alleen de afzonderlijke objecten goed tekenen, maar ook zorgen dat ze ten opzichte van elkaar kloppen.
Daarmee wordt Kuijpers steeds meer een soort regisseur. Hij tekent niet alleen wat er gebeurt, maar bepaalt ook vanuit welke hoek je het ziet. Een grote overzichtstekening kan een locatie introduceren, waarna een kleinere tekening de aandacht naar Franka brengt. Daarna kan een close-up een belangrijk detail laten zien. Dat filmische karakter wordt in de latere albums steeds sterker. De pagina's voelen daardoor minder als een verzameling losse tekeningen en meer als een reeks zorgvuldig gekozen camerastandpunten.
Een goed voorbeeld daarvan is Succes Verzekerd en het daarop aansluitende Eigen Risico. De twee albums bieden Kuijpers ruimte voor grote scènes en uitgebreide decors. De wereld wordt niet alleen gebruikt om het verhaal te vertellen; het kijken naar die wereld wordt bijna een onderdeel van het verhaal zelf. Dat is ook de reden dat Kuijpers later speciale grote uitgaven van zijn werk maakt. Op zijn eigen website benadrukt hij dat hij graag groot tekent en dat zijn favoriete genre het klassieke grote avonturenverhaal is, met lange verhaallijnen, grote decors en veel documentatie.
Voertuigen vormen daarbij bijna een specialisme binnen zijn tekenwerk. In de vroege albums zijn auto's en andere voertuigen al herkenbaar, maar later krijgen ze steeds meer aandacht. In Succes Verzekerd en Eigen Risico wordt bijvoorbeeld goed zichtbaar hoe Kuijpers auto's niet alleen gebruikt als vervoermiddel, maar ook als onderdeel van het beeld. Een auto kan een scène vullen, een personage karakter geven of de schaal van een straat bepalen. In latere jaren zou Kuijpers zich zelfs buiten de gewone verhaalpagina's uitgebreid met auto's bezighouden. Dat blijkt ook uit de speciale Grand Adventure-boeken, waarin grote illustraties en vrij werk rond onder meer auto's een belangrijke plaats innemen. De officiële Franka-site vermeldt inmiddels zelfs een vierde deel van Grand Adventure, volledig gewijd aan auto's.
Ondanks alle aandacht voor auto's en gebouwen blijven de mensen natuurlijk het belangrijkste onderdeel van de tekeningen. Ook daarin wordt Kuijpers steeds beter. In zijn latere werk kunnen mensen op veel natuurlijkere manieren bewegen en staan. Ze rennen, klimmen, bukken, zitten en liggen zonder dat hun lichaam onnatuurlijk lijkt. Dat zie je bijvoorbeeld goed in Onderwereld, waarin actie, verschillende locaties en veel personages samenkomen. Kuijpers moet daar voortdurend schakelen tussen close-ups en grotere scènes. De menselijke figuren moeten in al die situaties geloofwaardig blijven.
Kleding speelt daarbij een grotere rol dan je misschien op het eerste gezicht zou denken. Een jas die openhangt, een broek die om een gebogen knie valt of een shirt dat tijdens een beweging over het lichaam trekt, vraagt telkens om een andere manier van tekenen. In de latere albums krijgt Kuijpers daar steeds meer gevoel voor. De plooien en vormen van kleding volgen beter de beweging van het lichaam. Daardoor lijken de personages minder op getekende figuren die een bepaalde houding aannemen en meer op mensen die werkelijk in hun omgeving rondlopen.
Franka zelf blijft ondertussen een interessant mengsel van realisme en stilering. Haar uiterlijk wordt steeds realistischer, maar ze blijft duidelijk een geïdealiseerde stripfiguur. In Het Misdaadmuseum is ze nog wat hoekiger en karikaturaler. In De Blauwe Venus is haar uiterlijk al veel verder uitgewerkt en in Succes Verzekerd, Eigen Risico en de latere albums is haar verschijning nog consequenter. Ze heeft inmiddels een zeer herkenbare lichaamsbouw en gezicht. Tegelijkertijd wordt ze nooit volledig realistisch. Juist daardoor blijft ze een stripfiguur en geen gewone vrouw die toevallig in een realistisch getekende wereld rondloopt.
De manier waarop Kuijpers het menselijk lichaam tekent, is ook terug te zien in de naaktscènes die regelmatig in de Franka-verhalen voorkomen. Dat element is al vanaf de vroege albums aanwezig en verandert mee met zijn tekenstijl. In een vroeg album als Het Misdaadmuseum is de anatomie nog eenvoudiger. In latere albums worden houding, perspectief en lichaamsverhoudingen veel overtuigender. De Koninklijke Bibliotheek beschrijft de terugkerende naaktscènes als een opvallend kenmerk van de reeks en citeert Kuijpers zelf over zijn opvatting dat hij Franka's naaktheid als iets alledaags tekent.
Naast de tekeningen zelf speelt ook de kleur een steeds grotere rol. In de oudere albums zijn kleuren vaak vrij vlak, zoals gebruikelijk was in de Europese strip. De lijn blijft daarbij het belangrijkste. In de latere albums wordt kleur steeds meer gebruikt om sfeer en diepte te geven. Een scène in fel zonlicht ziet er anders uit dan een scène 's avonds of tijdens slecht weer. Ook materialen kunnen door kleur beter van elkaar worden onderscheiden. Toch blijft Kuijpers' werk duidelijk gebaseerd op de lijn. De kleur ondersteunt de tekening, maar neemt die niet over.
Dat zie je goed wanneer je bijvoorbeeld De Wraak van het Vrachtschip vergelijkt met Klifhanger. In het oudere album is de lijn nog duidelijker de drager van de tekening. In Klifhanger is de hoeveelheid informatie veel groter en zijn de kleuren en details veel verder uitgewerkt. Toch blijft de basis hetzelfde. Je kunt de figuren nog steeds onmiddellijk herkennen en de pagina's blijven duidelijk leesbaar. De ontwikkeling zit dus niet alleen in meer details of betere kleuren, maar vooral in de manier waarop al die onderdelen samen één beeld vormen.
Een belangrijk onderdeel van Kuijpers' ontwikkeling is zijn documentatie. Hij tekent de werkelijkheid niet zomaar uit zijn hoofd. Voor zijn verhalen verzamelt hij informatie over plaatsen, gebouwen, voertuigen en allerlei andere onderwerpen. Soms bezoekt hij locaties zelf. De Koninklijke Bibliotheek citeert Kuijpers hierover: volgens hem krijg je een idee voor een verhaal wanneer je ergens bent of verzint je een plot en ga je daarna documenteren en de plaats bezoeken. Juist dat directe contact met een locatie helpt hem om een situatie geloofwaardig te tekenen.
Die werkwijze is goed terug te zien in de latere albums. In Onderwereld is de omgeving zeer uitgebreid en speelt die een grote rol in de sfeer van het verhaal. In Klifhanger gaat dat nog verder. De Franse kustplaats waarin het verhaal zich afspeelt, wordt niet neergezet als een algemeen Frans decor. De omgeving krijgt een eigen uiterlijk en sfeer. Gebouwen, straatjes, kustlandschap en voertuigen vormen samen een wereld waarin het verhaal zich geloofwaardig kan afspelen. Het album werd in 2024, het jubileumjaar van vijftig jaar Franka, uitgebracht als het 26e Franka-verhaal.
Je kunt de ontwikkeling van Kuijpers daarom bijna zien als het steeds verder uitbreiden van een enorme visuele verzameling. In het begin weet een tekenaar vooral hoe een mens, een auto of een huis eruitziet. Naarmate hij meer ervaring opdoet, leert hij ook hoe die dingen zich tot elkaar verhouden. Een auto staat niet zomaar op een straat; hij staat op een bepaalde afstand van een gebouw en heeft een bepaalde verhouding tot de mensen eromheen. Een persoon staat niet zomaar naast een deur; de deur heeft een bepaalde hoogte en breedte ten opzichte van die persoon. Juist dat soort verhoudingen zorgen ervoor dat de wereld van Franka steeds echter begint te voelen.
Daar zit ook een interessante tegenstelling in. Hoe realistischer de omgeving wordt, hoe duidelijker het tegelijkertijd wordt dat Franka zelf een stripfiguur is. De gebouwen, auto's en straten zeggen als het ware: dit is een echte wereld. Franka zegt: ik kom uit een strip. Juist die combinatie werkt goed. Kuijpers probeert Franka niet fotorealistisch te maken. Hij plaatst haar als stripfiguur in een wereld die steeds echter gaat lijken.
Dat maakt de latere albums ook interessant om meerdere keren te lezen. Bij een eerste lezing wil je vooral weten wat er gebeurt. Bij een tweede of derde keer ga je veel meer letten op de tekeningen. Je ontdekt een bijzonder voertuig, een grapje in de achtergrond, een opvallende gevel of een klein voorwerp dat je eerder niet had gezien. Dat effect is in de loop van de reeks steeds sterker geworden. De vroege albums zijn vooral verhalen om te lezen; de latere albums zijn daarnaast ook albums om uitgebreid te bekijken.
Dat is misschien wel het duidelijkst wanneer je de ontwikkeling van Het Misdaadmuseum naar Klifhanger volgt. In het eerste verhaal is de tekening vooral in dienst van de vertelling. De personages en hun handelingen moeten duidelijk zijn en de omgeving ondersteunt dat verhaal. Vijftig jaar later is de verhouding omgekeerd veel complexer geworden. Het verhaal is nog steeds het uitgangspunt, maar de omgeving heeft inmiddels zoveel eigen informatie gekregen dat je er bijna zelfstandig doorheen kunt dwalen.
Dat past goed bij de term 'Grand Adventure', die Kuijpers voor zijn latere manier van werken gebruikt. Volgens de officiële Franka-site gaat het daarbij om grote avonturen met lange verhaallijnen, vaak verspreid over meerdere albums, uitgebreide decors, veel documentatie en aandacht voor de personages. De grote illustraties die hij later buiten de gewone albums maakt, laten dezelfde ontwikkeling zien. In de Grand Adventure-boeken kan hij nog veel groter tekenen en hoeft hij zich niet altijd aan de beperkingen van een gewone stripplaat te houden. Hij kan een auto, gebouw of landschap bijna als een zelfstandig kunstwerk behandelen.
Dat is een interessant gevolg van zijn ontwikkeling. De tekenaar die ooit vooral bezig was om een verhaal duidelijk te vertellen, heeft uiteindelijk een stijl ontwikkeld waarin de tekeningen zelf een deel van het plezier worden. Kuijpers heeft zijn liefde voor grote platen altijd gehouden. Op de officiële Franka-site wordt hij geciteerd met de uitspraak dat hij graag groot tekent en dat zijn favoriete genre het klassieke grote avonturenverhaal is. Dat verklaart ook waarom zijn werk buiten de gewone albums, zoals grote illustraties en de Grand Adventure-boeken, zo goed aansluit op de ontwikkeling die je in de albums ziet.
Wanneer je zijn vroege en latere werk naast elkaar legt, is het verleidelijk om te zeggen dat Kuijpers van eenvoudig naar ingewikkeld is gegaan. Toch is dat niet helemaal juist. Het gaat niet alleen om steeds meer details. Het gaat er vooral om dat de details steeds beter op hun plaats vallen. In Het Misdaadmuseum staat een personage nog duidelijk vóór een achtergrond. In Klifhanger staat Franka echt ín haar omgeving. Ze loopt niet voor een getekende straat langs; ze loopt door een straat waarin auto's, gebouwen, mensen en andere voorwerpen allemaal volgens dezelfde ruimtelijke logica zijn getekend.
Daarmee verandert ook de manier waarop Kuijpers naar de werkelijkheid kijkt. Een beginnende tekenaar kijkt vooral naar herkenbare dingen: een mens, een auto, een huis. Een ervaren tekenaar kijkt daarnaast naar verhoudingen, perspectief, licht, materiaal en beweging. Dat is precies wat je in het latere werk van Kuijpers steeds sterker ziet. De wereld krijgt daardoor niet alleen meer details, maar ook een gevoel van schaal en samenhang.
Toch zijn er ondanks alle veranderingen een aantal dingen die door de hele carrière van Kuijpers hetzelfde blijven. De contour blijft helder, de tekeningen moeten goed leesbaar zijn en de Europese striptraditie blijft zichtbaar. Ook blijft hij veel waarde hechten aan mooie, aantrekkelijke beelden. Zelfs in een zeer gedetailleerde plaat moet je als lezer meteen kunnen zien wat belangrijk is. Dat is misschien wel een van zijn grootste kwaliteiten: hij maakt de wereld steeds ingewikkelder zonder het verhaal onnodig moeilijk te maken.
Daarom is het misschien beter om de ontwikkeling van Kuijpers niet te omschrijven als een overgang van de klare lijn naar realisme. Hij heeft beide juist steeds meer met elkaar gecombineerd. De heldere lijnen van Het Misdaadmuseum zijn in Klifhanger nog steeds herkenbaar, maar binnen die lijnen is de wereld enorm uitgebreid. Zijn personages werden anatomisch beter, zijn perspectief werd ingewikkelder en zijn achtergronden werden veel rijker. Toch bleef de basis hetzelfde: de lezer moet onmiddellijk begrijpen wat hij ziet.
De ontwikkeling van Henk Kuijpers is uiteindelijk vooral het verhaal van een tekenaar die zijn hele carrière heeft voortgebouwd op een paar sterke basisprincipes. In Het Misdaadmuseum zien we de jonge tekenaar die nog aan het zoeken is. In Het Meesterwerk begint Franka haar vaste gezicht te krijgen. In De Wraak van het Vrachtschip en De Tanden van de Draak worden actie, voertuigen en omgevingen steeds belangrijker. Met De Blauwe Venus en De Vlucht van de Atlantis wordt de wereld nog uitgebreider en filmischer. In Succes Verzekerd, Eigen Risico en later Onderwereld zien we een tekenaar die grote decors en complexe scènes volledig beheerst. En in Klifhanger zien we uiteindelijk een Kuijpers die na vijftig jaar tekenen vrijwel iedere omgeving, ieder voertuig en ieder personage volledig naar zijn hand kan zetten.
De opvallendste ontwikkeling is misschien daarom niet dat Kuijpers steeds beter is gaan tekenen, maar dat hij steeds beter heeft leren kijken. Hij kijkt niet meer alleen naar de vorm van een gebouw of auto, maar naar de plaats ervan in de omgeving. Hij kijkt niet alleen naar een lichaam, maar naar de manier waarop het beweegt. Hij kijkt niet alleen naar een straat, maar naar alles wat die straat tot een echte straat maakt. Zijn steeds grotere hoeveelheid documentatie is daar een direct gevolg van.
Dat verklaart ook waarom zijn tekenstijl na vijftig jaar nog steeds zo herkenbaar is. Hij heeft zijn basis nooit opgegeven. De jonge Kuijpers uit Het Misdaadmuseum en de ervaren tekenaar van Klifhanger hebben in wezen hetzelfde doel: een duidelijk, aantrekkelijk en geloofwaardig beeld maken. Alleen heeft de tweede Kuijpers veel meer middelen tot zijn beschikking om dat doel te bereiken.
Misschien is dat uiteindelijk de beste manier om zijn ontwikkeling samen te vatten. De vroege Henk Kuijpers tekende een wereld waarin Franka haar avonturen kon beleven. De latere Kuijpers tekent een wereld waarin je bijna zou kunnen geloven dat Franka werkelijk bestaat. Hij heeft zijn stijl in al die jaren niet steeds opnieuw uitgevonden, maar steeds verder uitgebouwd. De lijnen werden zekerder, de figuren overtuigender, de auto's gedetailleerder, de gebouwen uitgebreider en de pagina's filmischer.
En juist wanneer je Het Misdaadmuseum en Klifhanger naast elkaar legt, wordt duidelijk hoe bijzonder die ontwikkeling eigenlijk is. De afstand tussen beide albums is enorm, maar je herkent onmiddellijk dat dezelfde tekenaar ze heeft gemaakt. Dat komt doordat Kuijpers nooit zijn oorspronkelijke gevoel voor helderheid is kwijtgeraakt. Hij heeft de wereld rondom Franka steeds groter en rijker gemaakt, zonder de eenvoudige basis van zijn tekenstijl los te laten.
Henk Kuijpers tekent daardoor uiteindelijk niet alleen wat Franka doet. Hij tekent vooral de wereld waarin zij haar avonturen kan beleven. In Het Misdaadmuseum was die wereld nog klein en overzichtelijk. In Klifhanger is zij uitgegroeid tot een complete, gedetailleerde omgeving waarin je als lezer bijna zelf kunt rondlopen.
En misschien is dat wel de kern van zijn hele ontwikkeling: Kuijpers is niet steeds meer gaan tekenen om zijn tekeningen ingewikkelder te maken. Hij is steeds meer gaan tekenen omdat zijn wereld steeds groter werd.